دکتر محمد باقر قالیباف در همایش "راهبردهای توسعه فرهنگی و اجتماعی شهرهای ایران" که در مرکز فرهنگی و آموزشی آدینه برگزار شد، گفت: این جلسه برای من از این جهت بسیار مهم است که موضوع فرهنگ موضوع حیاتی جامعه امروز ماست ، لذا روزی که مطلع شدم باید در جمع شما صحبت کنم دغدغه ام این بود که چه مطلبی را باید بگوییم که حق این جلسه ادا شود.
وی با تاکید براینکه صحبت های من در این جلسه از یک منظر سخنرانی نبوده ، بلکه باورها و دغدغه های من است ، گفت: فرهنگ هرآنچه است که از نسل گذشته مردم آن را به ارث برده اند. حال این تجربه نسل های گذشته فرصت تلقی شده یا تهدید، خوب یا بد ، در اختیار نسل امروز قرار گرفته است.
قالیباف ادامه داد: در کشور ما دین مهم ترین موضوع فرهنگ است و فرهنگ ما یک فرهنگ دینی است.
وی با بیان اینکه موضوع فرهنگ دغدغه جدی در جامعه ما و مدیریت شهری است ، افزود: ذلت و عزت ، پیشرفت و عقب ماندگی، متدین بودن و بی دین بودن ، حریت و آزادی یا تحت سلطه بودن، ظلم ستیزی و انقلابی بودن هر جامعه ریشه در فرهنگ آن جامعه دارد و این جاست که موضوع فرهنگ مهم می شود.
شهردار تهران ادامه داد: در جامعه ما اهمیت موضوع فرهنگ مضاعف شده است ، چرا که انقلاب اسلامی تمام سخنش این است که یک انقلاب سیاسی نبوده بلکه انقلابی فرهنگی است. در حالی که در بسیاری از کشورهای دنیا موضوع فرهنگ اصلی ترین موضوع آنها تلقی نمی شود.
به گفته شهردار تهران در نظام اسلامی اهمیت موضوع فرهنگ بسیار مورد تاکید قرار گرفته و بر اساس همین باورها و اندیشه های اسلامی معتقدیم که فرهنگ در بقیه شئونات مثل اقتصاد و سیاست اثر می گذارد.
وی افزود: وقتی وجدان کاری وجود نداشته باشد این امر در اقتصاد کشور اثرگذار است. همین طور موضوع اسراف در جامعه ریشه فرهنگی دارد که در اقتصاد نیز تاثیرگذار است. سیاست ما عین دیانت ما است و در عالم سیاست صداقت و کمال به تمام معنا نهایت آرزوی ماست که این ها ریشه در فرهنگ دارد.
قالیباف ادامه داد: مواردی از قبیل بد اخلاقی ها ،بدرفتاری ها ، بی حرمتی ها، رعایت نکردن احترام به بزرگ تر ها و قدرنشناسی از جمله موضوعات اجتماعی است که با توجه به نقش فرهنگ اصلاح می شود.
شهردار تهران خاطر نشان کرد: انقلاب اسلامی ما که مبنایی فرهنگی دارد ، با تلاش مردم به پیروزی رسید و به استقلال و آزادی دست یافتیم. حال تداوم این استقلال سیاسی در گرو پیشرفت صنعتی و نظامی نیست بلکه استقلال سیاسی و پیشرفت یک کشور زمانی تضمین می شود که استقلال فرهنگی وجود داشته باشد.
وی تاکید کرد: اگر جامعه ای استقلال فرهنگی داشته باشد، قطعا به استقلال سیاسی و اقتصادی دست پیدا می کند.
شهردار تهران اظهار کرد: وقتی می گوییم دغدغه فرهنگی داریم و مقام معظم رهبری می فرمایند تهاجم فرهنگی و ناتو فرهنگی به وجود آمده یعنی اینکه بدانید استقلال کشور و انقلاب در خطر است. پس هر سازمان ، نهاد و یا هر انسانی که احساس تعهد می کند باید در رویکردهای خود متوجه این اصل مهم باشد.
قالیباف در بخش دیگری از سخنانش ، موضوع بعدی را بحث نظام اسلامی عنوان کرد و گفت: امروز سه دهه از انقلاب ما می گذرد و هم اکنون در حال سپری کردن دهه چهارم هستیم. مقام معظم رهبری این دهه را دهه پیشرفت و عدالت عنوان کرده اند و این سوال برای ما و چه برای کسانی که در زمان پیروزی انقلاب اسلامی و حتی دوران دفاع مقدس نبوده اند مطرح است که پس از گذشت این سه دهه واقعا به این شعار که انسان ها ، مومنین ، ملت و مردم با هر گرایش و سلیقه ای که هستند اگر در سایه نظام اسلامی زندگی کنند، دنیا و آخرتشان تضمین شده است ، رسیده ایم ؟
وی ادامه داد: در اقدامات انجام شده و کارهای فرهنگی که توسط نظام اسلامی به انجام رسیده تا چه میزان کارآمدی دین در اداره جامعه انجام شده و کارنامه ارایه شده در این مورد چگونه است؟ در این خصوص ما می گوییم که یک دهه فقط جنگیده ایم و در این مورد از ما توقع پیشرفت نبوده بلکه ما با تکیه بر فرهنگ شیعه و عاشورا و تحت رهبری بینیان گذار انقلاب اسلامی توانستیم از وطن خود دفاع کرده و این اقدام باعث افتخار بوده و قابل قبول است.
شهردار تهران تصریح کرد: من دهه اول انقلاب را دهه استقرار نظام می دانم چرا که در این دهه ما با منافقین، ملحدین، فدایی ها چه در خیابان و چه در میدان های جنگ جنگیدیم و جنگیدن های ما شامل مناظره ها و بحث ها در روزنامه ها و نشست ها تا درگیری مسلحانه در خانه های تیمی به انجام رسیده است.
وی عنوان کرد: در ارتباط با دهه دوم نیز ما می گوییم باز در این دوره با اینکه جنگ تمام شده بود اما انقلاب ما هنوز توسط کشورهای خارجی مورد تهاجم فرهنگی قرار گرفته و در فشار بود. این دوره را دوره تثبیت می دانم. در دوره دوم نیز خیلی از کشورهای خارجی امید داشتند ماهیت انقلاب را تغییردهند و می گفتند اگر از راه نظامی نتوانستیم این تغییر را به وجود بیاوریم باید با اقدامات اقتصادی و فرهنگی به این هدف دست یابیم.
شهردار تهران ادامه داد: آیا به نظر شما در دهه سوم و دهه چهارم دیگر وقت آن نرسیده که ما پاسخگو باشیم ، هنگامی که جوانان عملکرد ما را تحت بررسی قرار می دهند، از ما توقع ندارند که اقدامات فرهنگی و اقتصادی ما همانند کشورهای اروپایی و آمریکایی باشد اما ما را با کشورهایی که هم وزن خودمان هستند و در آسیا قرار دارند قیاس می کنند. به نظر شما کارنامه ما در این مورد قابل دفاع است؟
وی ادامه داد: به نظر می رسد در حوزه فرهنگی و اقتصادی کارنامه ما قابل دفاع نیست، ما باید یک عملکرد مثبت و قابل قبول در حوزه نیازهای مادی ارایه دهیم و در این راستا به سمت پیشرفت و توسعه گام برداریم.
قالیباف با بیان اینکه به دهه فجر نزدیک می شویم و به برکت اقدامات بنیانگذار انقلاب اسلامی و شهدا ازظلمات به سمت نور و از جهل به سمت دانایی هدایت شدیم گفت: امروز سوال آنها از ما این است که بعد از سپری شدن سه دهه از انقلاب چه عملکردی داشته ایم؟ اینکه با صدای بلند اعلام کنیم که در رژیم شاه به طور مثال چه تعداد روستا دارای برق بوده و اکنون به چه تعداد افزایش یافته قیاس مع الفارق است و به طور واقع نباید این موضوع مورد مقایسه قرار گیرد چرا که ما رژیم پهلوی را قبول نداشته و آن را منهدم ساختیم و دلیل ندارد اقدامات خود را با اقدامات آن رژیم مقایسه کنیم و این مقایسه ها حرف روز نیست و به گوش کسی نمی رود.
شهردار تهران تصریح کرد: هدف ما پیشرفت انسان و سوق دادن آن به سمت کمال است، خود انسان هدف توسعه و پیشرفت است تا کارآمدی دین در اداره جامعه از هر منظر به اثبات رسد.
وی با بیان این که امروز از مرز 70 درصد در شهر نشینی گذشته ایم ، گفت : از این منظر مهمترین دغدغه ما دغدغه فرهنگ است و آیا در این راستا مهمترین موضوع فرهنگ ، مساله حجاب یا صرفا برگزاری مراسم نشاط و شادمانی یا عزاداری ها است ؛ تمام مقوله های فرهنگی را باید مورد توجه قرار دهیم و اصلی ترین مقوله فرهنگ را بیابیم .هدفی که اگر تداوم یابد دامنه بسیاری از موضوعات فرهنگی مانند حجاب و یا سایر موارد است .
شهردار تهران ادامه داد: تفاوت بین موضوع دنیا داری و دنیا گرایی در جامعه و ترسیم آن باید مشخص باشد ، در این رابطه مهمترین کار آن است که این دو را با یکدیگر مقایسه کنیم. ما بر اساس قرآن سخنان اهل بیت و فقها بر این باوریم که در حوزه دنیا داری یک رشد همه جانبه داریم اما در حوزه دنیا گرایی با یک رشد تک قطبی و صرفا مادی روبرو هستیم.
قالیباف در ادامه بهترین مصداق در حوزه دنیا گرایی و دنیا داری را دوران دفاع مقدس عنوان کرد و گفت: فرهنگ دوران دفاع مقدس ریشه در فرهنگ عاشورا دارد و فرق بین دنیا داری و دنیا گرایی را به ما آموخت. در دوران دفاع مقدس صداقت بود و هنگامی که دو رزمنده و یا دو فرمانده با یکدیگر سخن می گفتند به هیچ عنوان این فکر در ذهن نمی گذشت که سخنانی که مطرح می شود دروغ است اما در حال حاضر هنگامی که ما سخن می گوییم و یا حرفی را می شنویم چه میزان از این حرف ها درست و چه میزان از آن را غیر واقع تلقی می کنیم.
قالیباف ادامه داد: در دنیا داری، اخلاص، صبر ، شکیبایی، صداقت و در دنیا گرایی ، عصبانیت، بی حوصلگی و خشونت وجود دارد.نکته ای که باید مورد توجه قرار دهیم فرهنگ دنیا داری و دنیا گرایی است که به طور دقیق باید در همه شئونات زندگی ما ترسیم شود.
وی اظهار کرد: روند ما این است که به سمت دنیا گرایی می رویم نه دنیا داری البته منظور از دنیا داری فقیر بودن و عزلت نشینی نیست ، داشتن پول و انفاق کردن آن عین دنیا داری است اما زر اندروی و انباشت ثروت و آن را در چرخه اقتصاد تولید نینداختن دنیا گرایی است.
وی تصریح کرد:چرا ما نتوانسته ایم در حوزه فرهنگی کارنامه ای قابل قبول ارایه دهیم ؟ امروز با توجه به اینکه مهمترین دغدغه ما موضوع فرهنگی است تاکنون برای آن برنامه ای نداشتیم .
قالیباف با اشاره به دلایل عدم موفقیت در حوزه فرهنگی گفت : نبود یک تعامل پویا در نظام برنامه های فرهنگی که یک پیوند درست برای گذشته و آینده ما داشته باشد از دلایل این عدم موفقیت است که هیچ زمان چنین نظامی نداشتیم و این مساله یک چالش مدیریتی است .
وی افزود : در حوزه فرهنگ گاهی اوقات ، افراد مدیر بوده اند اما نظام برنامه های فرهنگی را به درستی نمی شناختند ، در برخی موارد نیز مدیران اطلاعات لازم در زمینه فرهنگ را داشته اما در بحث مدیریت ضعیف بودند و گاهی نیز نه مدیر بودن را می شناختند و نه می توانستند نظام فرهنگی را به درستی ایفا کنند .
شهردارتهران در ادامه اظهار کرد : عدم وجود یک چشم انداز واحد در حوزه های فرهنگی از دیگر دلایل این ناکامی است و در حوزه های فرهنگی شاهد دیدگاه های متفاوت و سازمان های متعدد هستیم .
وی با اشاره به دوران فعالیتش در نیروی انتظامی گفت : در آن زمان یک آسیب شناسی اجتماعی انجام شد و یک تحقیق عمیق صورت گرفت که بر اساس آن یک نمایشگاه برگزار شد که تنها 120 نفر صلاحیت بازدید از نمایشگاه را داشتند ، ان قدر سازمان های متعدد فرهنگی وجود داشت که ما در این نمایشگاه متوجه شدیم فقط پول بیت المال را هدر می دهند و همه در تعارض با یکدیگر در حرکت هستند .
قالیباف افزود : یکی دیگر از این چالش ها ، فقط سخنرانی کردن است ، چرا که یک اشتباه بزرگ این است که احساس می کنیم اگر ذهنیات خود را بگوییم و سخنرانی کنیم در حوزه فرهنگی کافی است در حالی که این انتقال محفوظات بخش کوچکی از این کار است ، بسیاری از کارهایی که امروز در حوزه فرهنگی شکل می گیرد و خیلی از حرف ها که گفته می شود تنها در حد حرف است ، همانطور که ما در تربیت خود به فرزندمان می گوییم دروغ نگوید و غیبت نکند اما در خانه خودمان به شکل دیگری عمل می کنیم و یا در خانه نماز خواندمان دو تا سه دققیه طول می کشد در حالی که در محیط کارمان نماز خواندمان 15 دقیقه طول می کشد .
شهردار تهران افزود : وقتی به فرزندمان می گوییم مدل موهایت چنین باشد و یا چه لباسی بپوشی و در مقابل او شاهد دروغگویی ها و یا با تظاهر رفتار کردن ماست این سوال مطرح است که آیا چرب کردن مو گناه است یا تهمت ، دروغ ؛ ریا و یا پرده دری ؟ امروز ریا کاری از خانواده ها آغاز و در بخش های مختلف جامعه ایجاد شده است و فرزندان ما دو واحد درس دروغ ، ریاکاری و پرده دری یاد می گیرند .
وی خاطر نشان کرد : شما فکر می کنید چون در نظام اسلامی زندگی می کنیم در این صورت خداوند به ما رحم می کند ؛ خداوند به کسانی رحم می کند که در مدار سنت های الهی حرکت می کنند.
قالیباف مهم ترین حکم دینی را امر به معروف و نهی از منکر دانست و گفت : اصلاح ذهنیات جامعه در گرو امر به معروف و نهی از منکر است ، اما به راستی دروغ ، تهمت ، ریاکاری و پرده دری نادرست است و نهی شده یا این که ذره ای مو بیرون باشد .
شهردار تهران تصریح کرد : عقلانیت گرایی و ارزش گرایی بسیار مهم است و ما نمی توانیم مدیر فرهنگی باشیم و احساسی به موضوعات توجه کنیم ؛ چراکه عقلانی نگاه کردن به موضوعات بسیار اهمیت دارد و آن عقلی که انفاق را عین تولید ثروت بداند .
وی افزود : مدیران ما باید واقع بین و آرمان گرا باشند و علاوه بر آن نظم پذیر و انضباط گرا باشند ، نگاه کنید علی (ع) در بستر شهادت ما را به نظم سفارش می کند پس نظم در فرهنگ بسیار مهم است و ما باید دور اندیش و بصیر باشیم و در عین حال از سرعت عمل بالایی برخوردار باشیم .
شهردار تهران تصریح کرد : چه در پروژه های عمرانی و چه در اقدامات فرهنگی ، زمان برایمان موضوعیت ندارد ، واقعیت این است که زمان هیچ وقت به عقب بر نمی گردد و مدیر فرهنگی باید به این مساله به طور جدی اهمیت دهد .
وی خاطر نشان کرد : باید نوآوری های فرهنگی و توجه به بینش و بصیرت در اقدامات فرهنگی شهرداری به انجام رسد و این سازمان از سازمانی خدماتی به نهادی اجتماعی و فرهنگی تبیدل شود ، البته این بدان معنا نیست که زباله شهر را جمع نکنیم ، به فضای سبز رسیدگی نشود ، با فساد در شهرداری مبارزه نکنیم ، پاسخگو در مقابل مردم نباشیم ، شفافیت مالی نداشته باشیم و ... ، چراکه در کنار اجرای وظایف اصلی شهرداری ، اقدامات فرهنگی نیز معنا پیدا می کند .
قالیباف با بیان این که باید هم متغیرها و هم ساختارها در کنار هنجارها و رفتارها اصلاح شود ، گفت : سامانه 137 در ظاهر یک سامانه اجرایی است اما نتایج آن اجتماعی و فرهنگی بوده است و ما از سازمانی خدماتی به نهادی اجتماعی سوق می دهد .
شهردار تهران ادامه داد : هزینه هایی که توسط شهرداری اعمال می شود برای انسانهاست تا آنها را به سمت پیشرفت و کمال سوق دهد و در این راستا اگر شهر تمیز باشد و سرویس خدمات دهی به شهروندان به نحو صحیحی انجام شود ، دنیا گرایی شکل می گیرد اما اگر دنیا گرایی در راه تولید ثروت به درستی توزیع شود باعث ایجاد دنیا داری می شود .
وی افزود : امروز در شهر تهران دو میلیون و 200 خانوار زندگی می کنند که 200 هزار خانوارنیازمند هستند و اگر هنجارها به این مساله با نگاه دنیا دارانه نگاه کنیم و هنجارها رعایت شود نباید در جامعه مان شاهد وجود خانواده های نیازمند باشیم و باید رویکردمان را اصلاح کنیم و در این راستا مدیریت ها اصلاح شود .
قالیباف با بیان این که مهمترین دغدغه ما در شهرداری ها ، موضوعات فرهنگی است و مهم ترین بخش تفاوت گذاشتن میان بحث دنیا گرایی و دنیا داری است ، باید دنیا داری را اساس کار خود قرار دهیم و در این راستا است که کمیسیون فرهنگی بیش از سایر کمیسیون ها در شهرداری حائز اهمیت است و اعضای این کمیسیون بدانند کسی که در جامعه معتاد است یکایک ما در مقابل آن اعتیاد گناهکار هستیم و باید دید چقدر بیکاری و یا معضلات محله در اعتیاد فرد نقش داشته است ، فردی که معتاد شده ، خود ، خانواده و ما مجموعه شهری در برابر اعتیادش مقصر هستیم .
وی با تاکید بر این که هدف ما در شهرداری تهران به سمت کمال سوق دادن مردم است ، گفت : شهر و نظامی که در آن اسلام جاری و ساری است در آن خسته شدن و بی حوصلگی معنا ندارد بلکه برای انجام کارهای فرهنگی ، عشق و علاقه وافر موج می زند و مسلمان واقعی خستگی ناپذیر است .